انواع زكات

زكات به دو نوع (زكات مال ) و (زكات فطره ) تقسيم مى شود.

الف- زكات مال

پرداخت اين نوع زكات در بعضى از روايات ، از جمله شرايط قبولى نماز شمرده شده است . از رسول خدا(ص ) در خطبه حجة الوداع نقل شده است :

((اَيُّهَا النّاسُ اَدُّوا زَكاةَ اَمْو الِكُمْ، اَلا ! فَمَنْ لَمْ يُزَكِّ فَلا صَلاةَ لَهُ...))(63)

اى مردم زكات اموال خود را بپردازيد. هان ! هركه زكات ندهد نمازش پذيرفته نيست .

امام رضا(ع ) نيز فرمود:

((مَنْ صَلّى وَ لَمْ يُزَكِّ لَمْ تُقْبَلْ مِنْهُ صَلاتُهُ))(64)

كسى كه نماز بخواند، ولى زكات نپردازد، نمازش قبول نمى شود.

موارد وجوب زكات مال عبارت است از:

1- غلاّت چهارگانه (گندم ، جو، خرما و كشمش ).

2- حيوانات سه گانه (شتر، گاو و گوسفند).

3- نَقْدَيْن (طلا و نقره ).

زكات غلاّت

1- شرايط زكات غلاّت :

الف- رسيدن به حدّ نصاب (207 / 847 كيلوگرم ).

ب- تملّك ؛ مثل اينكه خود انسان ، كشاورز يا كارنده درخت باشد، يا اينكه زراعت قبل از انعقاد دانه و درخت قبل از ميوه دادن به واسطه خريدن به او منتقل شود.(65)

2- زمان وجوب زكات غلاّت :

الف- زكات گندم و جو وقتى واجب مى شود كه به آنها گندم و جو گفته شود.

ب- زكات كشمش بنابر احتياط وقتى واجب مى شود كه (غوره ) است .

ج- وجوب زكات خرما موقعى است كه به قدرى خشك شود كه به آن (تمر) گفته شود.(66)

3- زمان پرداخت زكات غلاّت :

الف- گندم و جو موقع خرمن شدن و جدا كردن كاه آنها.

ب- خرما و كشمش وقتى كه خشك شده باشند.(67)

بر اين اساس ، كسى كه از طرف حاكم شرع ، ماءمور جمع آورى زكات است ، موقع خرمن كه گندم و جو را از كاه جدا مى كنند و بعد از خشك شدن خرما و انگور مى تواند زكات را مطالبه كند و اگر مالك خوددارى كرد و چيزى كه زكات آن واجب شده ، از بين رفت بايد عوض آن را بدهد.(68)

- مقدار زكات غلاّت در ديمى 110 محصول و در آبى 120 آن است .(69)

يك نكته : احتياط واجب آن است كه قبل از اخراج زكات غلات ، نصاب شرط باشد. بنابراين وقتى به حد نصاب رسيد در صورت اجتماع ساير شرايط زكات به آن تعلق مى گيرد، ليكن مخارج و هزينه ها را از مجموع آن كسر كند، سپس 110 يا 120 باقى را بپردازد.(70)

زكات دام

شرايط زكات دامهاى سه گانه :

1- رسيدن به حدّ نصاب

2- گذشتن يك سال

3- بيكار بودن حيوان در تمام سال

4- چريدن از علف بيابان در تمام سال

اينك توضيح شرايط ياد شده :

شرط اوّل ؛ رسيدن به حد نصاب : نصاب دام هاى سه گانه به قرار زير است :

الف- نصاب شتر: شتر داراى دوازده نصاب است :

1- 5 نفر شتر، زكات آن 1 راءس گوسفند.

2- 10 نفر شتر، زكات آن 2 راءس گوسفند.

3- 15 نفر شتر، زكات آن 3 راءس گوسفند.

4- 20 نفر شتر، زكات آن 4 راءس گوسفند.

5- 25 نفر شتر، زكات آن 5 راءس گوسفند.

6- 26 نفر شتر، زكات آن 1 نفر شتر كه داخل سال دوم شده باشد.

7- 36 نفر شتر، زكات آن 1 نفر شتر كه داخل سال سوّم شده باشد.

8- 46 نفر شتر، زكات آن 1 نفر شتر كه داخل سال چهارم شده باشد.

9- 61 نفر شتر، زكات آن 1 نفر شتر كه داخل سال پنجم شده باشد.

10- 76 نفر شتر، زكات آن 2 نفر شتر كه داخل سال سوّم شده باشد.

11- 91 نفر شتر، زكات آن 2 نفر شتر كه داخل سال چهارم شده باشد.

12- 121 نفر شتر و بالاتر از آن ، در زكات آن يا بايد چهل تا چهل تا حساب كرد و براى هر چهل تا يك شتر داد كه داخل سال سوّم شده باشد، يا پنجاه تا پنجاه تا و براى هر پنجاه تا يك شتر كه داخل سال چهارم شده باشد و يا با چهل و پنجاه حساب كند.(71)